To, co jemy, w dużej mierze decyduje o tym, czy bakterie w jamie ustnej mają z czego produkować kwasy. Ale wpływ diety na zęby jest bardziej złożony niż „cukier = próchnica”.
Jak powstaje próchnica?
Bakterie płytki nazębnej fermentują cukry i produkują kwasy, które rozpuszczają minerały ze szkliwa (demineralizacja). Ślina po ok. 30–60 minutach neutralizuje kwasy i odbudowuje szkliwo (remineralizacja). Próchnica powstaje, gdy demineralizacja przeważa – czyli gdy ataki kwasu są zbyt częste, a ślina nie nadąża.
Częstotliwość ważniejsza niż ilość
Z punktu widzenia zębów tabliczka czekolady zjedzona od razu po obiedzie szkodzi mniej niż te same kostki podjadane co godzinę. Każde podjedzenie to nowy atak kwasu. Zasada: słodycze tylko do posiłków, a między posiłkami – woda.
Ukryci wrogowie
- Suszone owoce, batony „fit”, daktyle – lepkie, skoncentrowane cukry, które długo zalegają w bruzdach zębów.
- Soki, smoothie, woda smakowa, napoje izotoniczne – kwaśne i słodkie, sączone powoli przez godzinę. Erozja szkliwa to dziś problem równie częsty jak próchnica.
- Cytrusy, ocet jabłkowy „na zdrowie”, woda z cytryną na czczo – kwasy rozpuszczają szkliwo bezpośrednio, bez udziału bakterii.
- Chipsy, krakersy, białe pieczywo – skrobia rozkładana jest już w ustach do cukrów i klei się do zębów.
- Kawa z syropem, latte, herbata z cukrem – pita przez cały dzień utrzymuje stałe niskie pH w jamie ustnej.
Co wzmacnia zęby
- Sery żółte, jogurt naturalny, mleko – wapń, fosforany i kazeina; kawałek sera na koniec posiłku neutralizuje kwasy.
- Surowe warzywa (marchew, seler, papryka), orzechy – wymagają gryzienia, co pobudza wydzielanie śliny i mechanicznie oczyszcza zęby.
- Woda – najlepszy napój dla zębów; zwykła kranówka w Polsce często zawiera naturalne fluorki.
- Zielona i czarna herbata bez cukru – polifenole hamują bakterie (choć mogą barwić zęby – pomaga higienizacja).
- Guma bez cukru z ksylitolem po posiłku – pobudza ślinę, a ksylitol hamuje bakterie próchnicotwórcze. 10–20 minut żucia wystarczy.
Kiedy szczotkować?
Nie od razu po kwaśnym posiłku lub napoju – zmiękczone szkliwo łatwo wtedy zetrzeć. Odczekaj 30 minut, a w międzyczasie wypłucz usta wodą.
Dieta nie zastąpi szczotkowania ani przeglądów, ale potrafi zmniejszyć liczbę nowych ubytków do zera. Zwróć uwagę zwłaszcza na to, co pijesz między posiłkami.
Masz podobny problem?
Umów się na konsultację – zbadamy i doradzimy, co dalej.